دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو آماده شد پاسخ کامل به نیازها در ۱۴۰۵
به گزارش شاه بلاگ، مدیر پروژه دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو از آماده شدن فاز اول این پروژه اطلاع داد و اظهار داشت: خرداد 1405 به مرحله عملیاتی گفتگو با داده و در پایان 1405 به مرحله پاسخدهی کامل به نیازها می رسیم.
به گزارش شاه بلاگ به نقل از مهر، محمدمهدی اثنی شعری عضو هیأت علمی دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی و مدیر پروژه دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو در مراسم ارایه این پروژه که امروز ۱۹ بهمن ماه در محل وزارت نیرو برگزار گردید، اظهار نمود: این پروژه از اسفندماه ۱۴۰۳ و به همت معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری شروع شد. دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی از اولین دانشگاه هایی بود که در این فراخوان شرکت کرد و در مدت کوتاهی موفق شد با ارایه پروپوزال، اجرای پروژه را بر عهده بگیرد. مدیریت این پروژه در دانشگاه به بنده واگذار شد و تیمی متشکل از حدود ۲۰ تا ۳۰ نفر در بازه های زمانی مختلف برای اجرای آن شکل گرفت.
وزارت نیرو در پروژه دستیار هوش مصنوعی همکاری خوبی داشت
اثنی شعری ضمن اشاره به همکاری وزارت نیرو اظهار داشت: وزارت نیرو همچون دستگاه هایی بود که در پروژه های دستیار هوش مصنوعی همکاری خیلی مناسبی داشت. نماینده این وزارتخانه در این پروژه از شروع پروژه با نگاهی دلسوزانه و همدلانه همراه تیم اجرایی بودند. با عنایت به گستردگی وزارت نیرو، جلسات مختلفی با بخش ها و شرکت های تخصصی مختلف انجام شد تا داده های موردنیاز پروژه جمع آوری شود که در این راه همکاری ایشان نقش تسهیل کننده ای داشت.
وی افزود: این جلسات عمدتا در طول بهار و تابستان ۱۴۰۴ انجام شد و همزمان، تیم فنی هم آماده سازی بخش های مختلف پروژه و برنامه نویسی سامانه را شروع کرد. به علت تأخیر در تامین سخت افزار، ناچار شدیم در مراحل ابتدایی از زیرساخت های موجود در دانشگاه استفاده نماییم که این تجهیزات بازهم در اختیار پروژه قرار دارد.
دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو «سامانه طوسا» نام گذاری شد
مدیر پروژه دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو ضمن اشاره به نام گذاری سامانه اظهار داشت: نام رسمی این پروژه «سامانه طوسا» انتخاب گردید. دامنه toosa.ir برای سامانه ثبت گردید و نسخه نرم افزاری روی این دامنه افتتاح شد. اولین نسخه سامانه در اردیبهشت ماه ۱۴۰۴ منتشر گردید که یک نسخه اولیه (MVP) بود و فقط برای نمایش عملکرد پایه سیستم ارایه شد.
وی اضافه کرد: بعد از آن کوشش کردیم حدودا هر ماه یک نسخه جدید از سامانه ارایه نماییم و هم اکنون به نسخه پنجم رسیده ایم. البته در این راه با چالش هایی همچون شرایط خاص کشور، محدودیت های اینترنتی و همین طور تمرکز تیم بر تحویل مرحله اول پروژه در مهر و آبان ماه مواجه بودیم که موجب شد انتشار برخی نسخه ها با تأخیر صورت گیرد.
اثنی شعری در رابطه با مرحله اول پروژه توضیح داد: طبق تعریف انجام شده توسط معاونت علمی، فاز نخست پروژه بر پاسخگویی به قوانین و مقررات عمومی متمرکز بود. در این راستا، حدود ۱۶۰ هزار عنوان قانون و مقرره که در دسترس عمومی قرار داشت، جمع آوری و ایندکس شد. قسمتی از این داده ها هم توسط معاونت در چارچوب بسته های اطلاعاتی در اختیار تیم های مجری قرار گرفت.
ارزیابی عملکرد دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو
وی اظهار داشت: برای ارزیابی عملکرد سامانه، شش سطح سوال از ساده تا خیلی دشوار درنظر گرفته شد. سوالات بصورت تصادفی مطرح و پاسخ های سامانه از نظر صحت و دقت بررسی و امتیازدهی شدند. تیم های شرکت کننده برمبنای درصد پاسخ های صحیح در سطوح مختلف رتبه بندی شدند. تیم ما در بین تیم هایی قرار گرفت که امتیاز بالاتری کسب کردند و در گروه های بالای ارزیابی قرار داشتند. مقرر شده است که ارزیابی مجددی صورت گیرد تا سامانه بتواند به سطح دقت بالاتری برسد. با این وجود، به علت برخی محدودیت ها همچون قطعی اینترنت، این باز ارزیابی هنوز انجام نشده است.
عضو هیأت علمی دانشگاه خواجه نصیر ضمن بیان این مطلب که پیشبینی ما این است که در صورت انجام ارزیابی مجدد، سامانه بتواند به سطح دقت ۹۰ درصدی برسد، اضافه کرد: البته ۱۰ درصد باقیمانده به شرط دریافت تأییدیه از خود وزارت نیرو است؛ چونکه این بخش خارج از ارزیابی ناظر بوده و نیازمند تأیید رسمی وزارتخانه است. درحال پیگیری برگزاری جلسات لازم با مسؤلان مربوطه هستیم تا بعد از ارایه سامانه، در صورت دریافت بازخورد، اصلاحات لازم انجام و تأییدیه غائی دریافت شود.
فاز دوم پروژه، گفتگو با داده است
اثنی شعری در رابطه با فاز دوم پروژه اظهار داشت: فاز دوم برمبنای تعریف معاونت علمی و تیم ناظر، به موضوع «گفت وگو با داده» اختصاص دارد. در این فاز، داده هایی که از بخش های مختلف وزارت نیرو جمع آوری و در سامانه ایندکس شده اند، باید به شکلی مورد استفاده قرار گیرند که سامانه بتواند علاوه بر پرسش های متنی، به پرس وجوهای مبتنی بر پایگاه داده هم پاسخ دهد؛ به بیان دیگر، پاسخ ها فقط متنی نخواهند بود و سامانه باید قابلیت تحلیل و پاسخ دهی داده محور را هم داشته باشد. همزمان با اجرای این فاز، بهبود پاسخگویی سامانه در حوزه مستندات هم دنبال می شود.
زیرساخت های دستیار هوش مصنوعی ماهیت بومی دارد
مدیر پروژه دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو ضمن اشاره به زیرساخت های فنی اظهار نمود: در شروع کار، سخت افزار مورد نیاز پروژه از جانب دانشگاه تامین شد و هم اکنون هم سامانه بر روی زیرساخت های دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی درحال اجراست. سامانه به صورت کامل بر بستر شبکه ملی اطلاعات فعال است، دامنه آن با پسوند.ir ثبت شده و تمامی اجزای آن ماهیت بومی دارد.
به پلتفرم ملی هوش مصنوعی متصل شدیم
وی افزود: با عنایت به محدودیت توان سخت افزارهای موجود در دانشگاه و نیاز پروژه به پردازش های سنگین تر، با همکاری معاونت علمی، دسترسی به پلتفرم ملی هوش مصنوعی برای تیم برقرار شد. قسمتی از فرآیندهای آموزش، آزمون و ارزیابی مدلها بر روی این سکو صورت می گیرد که زیرساخت آن توسط دانشگاه صنعتی شریف به راه افتاده است. با این وجود، تمامی داده ها و فرآیندها در داخل کشور مدیریت می شوند.
اثنی شعری تاکید کرد: حتی در بازه هایی که اینترنت بین الملل به صورت کامل قطع بود، سامانه بدون مشکل به فعالیت خود ادامه داد و تنها در مواردی که نیازمند تمدید یا ارتباطات خارجی خاص بود، محدودیت هایی به وجود آمد.
سامانه طوسا آمادگی بهره برداری عملیاتی را دارد
وی در رابطه با زمان بهره برداری سامانه اظهار داشت: نسخه اولیه سامانه در اردیبهشت ماه ۱۴۰۴ ارایه شد و با عنایت به اتمام مرحله نخست، هم اکنون سامانه آمادگی بهره برداری عملیاتی را دارد. هفته آتی جلسه ای با مسؤلان مرتبط در وزارت نیرو برگزار می شود تا سامانه بصورت رسمی تحویل داده شود و دسترسی های موردنیاز برای انجام تست و ارایه بازخورد در اختیار آنان قرار گیرد.
مدیر پروژه دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو تصریح کرد: در وضعیت فعلی، سامانه می تواند وارد فاز بهره برداری شود و فاصله ای تا استفاده عملیاتی وجود ندارد. هرچند در حوزه گفتگو با داده هنوز نیاز به توسعه بیشتری داریم، اما در قسمت پرسش و پاسخ مبتنی بر مستندات متنی، سامانه به سطح قابل قبولی رسیده است. طبیعتاً همیشه امکان بهبود وجود دارد، اما عملکرد فعلی جهت استفاده عملی مناسب ارزیابی می شود. با عنایت به محدودیت های ذاتی سخت افزارهای هوش مصنوعی، در شروع هر پرسش ممکنست زمان کوتاهی برای برقراری ارتباط با مدل صرف شود، اما بعد از آن پاسخ ها با سرعت مناسب ارایه می شوند و در مجموع عملکرد سامانه پایدار و قابل اتکاست.
وی ضمن اشاره به نگاه بیرونی به این پروژه اظهار داشت: از بیرون ممکنست تصور شود که این کار پیچیدگی خاصی ندارد و فقط با ارایه مستمر داده می توان پاسخ گرفت، یا حتی مستندات را مستقیماً به مدلهای زبانی متن باز داد. اما واقعیت این است که با ورود به اجرا، پیچیدگی های فنی و اجرایی یکی بعد از دیگری خویش را نشان می دهند. مانند خیلی از پروژه ها، موضوع از دور ساده به نظر می آید، اما در عمل با جزییات تخصصی و چالش های گوناگون مواجه می شویم.
چالش های پروژه؛ از اختلال در اینترنت کشور تا محدودیت های دسترسی
اثنی شعری افزود: در حدود یک سالی که درگیر اجرای این پروژه بوده ایم، با چالش های متنوعی رو به رو شدیم؛ بخشی فنی و بخشی ناشی از شرایط تحمیلی. به عنوان نمونه، اختلال در شبکه کشور یا محدودیت های دسترسی موجب می شد حتی ارتباطات داخلی سرورها یا اتصال به پلتفرم ملی هوش مصنوعی با مشکل مواجه شود؛ گاهی دسترسی از یک ارایه کننده اینترنت ممکن بود و از دیگری خیر. این چالش های کوچک در کنار هم، باعث کند شدن روند پیشرفت پروژه می شد.
جلسه با وزارت نیرو در هفته آتی و دریافت بازخورد
مدیر پروژه دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو تصریح کرد: علیرغم این مسائل، حال بعد از حدود یک سال فعالیت مستمر، به نقطه ای رسیده ایم که می توانیم اعلام نماییم آمادگی داریم بصورت عملیاتی عملکرد سامانه را بررسی نماییم. هفته آتی جلسه ای با حضور نماینده وزارت نیرو برگزار می شود تا سوالات ارسال شده از جانب وزارت نیرو، بصورت موردی بررسی شود و مشخص شود آیا پاسخ های ارایه شده توسط دستیار از نظر کارشناسی، معقول و قابل قبول هستند یا خیر.
وی ضمن بیان این مطلب که از دید ما، پاسخ های فعلی در مجموع معقول هستند، هرچند طبیعتاً نمی توان ادعا کرد که سامانه قادر به پاسخگویی به صددرصد سوالات است، اظهار داشت: قسمتی از این محدودیت به داده هایی بازمی گردد که هنوز در اختیار ما قرار نگرفته یا بصورت متمرکز و یکپارچه ارایه نشده اند. هم اکنون، داده ها عمدتا در چارچوب فایل های اکسل، متنی یا PDF در اختیار تیم قرار گرفته و ارتباط مستقیم با پایگاه های داده وزارت نیرو وجود ندارد که این مساله هم به ملاحظات امنیتی و حراستی بازمی گردد.
دامنه پاسخگویی سامانه محدود است/ارتقا در صورت دسترسی بیشتر به داده ها
عضو هیأت علمی دانشگاه خواجه نصیر تاکید کرد: با این حجم و ساختار داده، طبیعتاً دامنه پاسخگویی سامانه محدود است. در صورتیکه داده ها بصورت کامل تر و ساخت یافته تر در اختیار قرار گیرد و تعامل نزدیک تری با کارشناسان تخصصی وزارت نیرو شکل بگیرد، می توان انتظار داشت که کیفیت پاسخ ها به صورت قابل توجهی افزایش یابد. از آنجائیکه تخصص تیم ما حوزه های آب و برق نیست، حضور مستمر کارشناسان و دریافت بازخورد تخصصی برای اطمینان از صحت پاسخ ها ضروریست.
وی در ادامه با تاکید بر ضرورت ارزیابی تخصصی پاسخ ها اظهار داشت: از دید ما ممکنست پاسخ های ارایه شده معقول به نظر برسند، اما این احتمال وجود دارد که از نظر کارشناسان تخصصی وزارت نیرو، برخی پارامترها در پاسخ ها لحاظ نشده باشد. به همین دلیل، دریافت بازخورد تخصصی برای ما اهمیت بالایی دارد؛ چونکه ممکنست پاسخی در ظاهر قابل قبول باشد، اما از نظر فنی نیازمند اصلاح باشد.
اثنی شعری ضمن اشاره به این که هم اکنون، برمبنای تعریفی که از جانب معاونت علمی برای پروژه ارایه شده، تمرکز ما در فاز دوم بر گفتگو با داده ها است، بیان کرد: در این فاز، سامانه باید بتواند بر روی داده های ساخت یافته، پرسش و پاسخ انجام دهد، نمودارها را نمایش دهد، گزارش های موجود را تحلیل کند و حتی در صورت درخواست کاربر برای یک گزارش جدید، آن گزارش را بصورت خودکار تولید و ارائه نماید. تمرکز فعلی ما دقیقا بر تحقق این توانایی هاست؛ در کنار آن، بهبود و تنظیم دقیق تر بخش های قبلی سامانه هم در حال انجام می باشد.
تا اواخر خردادماه ۱۴۰۵ به مرحله عملیاتی گفتگو با داده می رسیم
وی ضمن اشاره به زمان بندی پروژه اشاره کرد: براساس برنامه ریزی اولیه، قرار بود فاز دوم تا آخر امسال تمام شود، اما با عنایت به شرایط موجود و همین طور عدم اعلام دقیق انتظارات از جانب تیم ناظر، این فاز با تأخیر مواجه خواهد شد. برداشت من این است که اگر همه چیز طبق روال جلو برود، می توان امیدوار بود که تا اواخر خردادماه ۱۴۰۵ به مرحله عملیاتی گفتگو با داده برسیم.
مدیر پروژه دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو افزود: پروژه در مجموع شامل سه فاز اصلی است؛ مرحله اول پاسخگویی به مستندات و مقررات، فاز دوم گفتگو با داده و فاز سوم که به پیشبینی اختصاص دارد. در فاز سوم، هدف این است که سامانه بتواند برمبنای داده های موجود، تحلیل های پیشبینی محور عرضه نماید. البته این بخش هنوز در مرحله طراحی مفهومی قرار دارد.
تحلیل های پیشبینی محور تا آذرماه ۱۴۰۵
وی تصریح کرد: اگر بتوانیم فاز دوم را تا خردادماه تحویل دهیم، برآورد ما این است که فاز سوم حداقل تا آذرماه سال ۱۴۰۵ زمان ببرد. به این ترتیب، می توان اظهار داشت که تا آذر سال آینده، الزامات تعریف شده از جانب معاونت علمی برای این پروژه محقق خواهد گردید. در کنار آن، توسعه سامانه با همکاری وزارت نیرو ادامه پیدا می کند و پروسه اصلاح و تکمیل تدریجی صورت می گیرد.
پاسخ به نیازهای وزارت نیرو تا انتهای ۱۴۰۵
اثنی شعری تاکید کرد: با این وجود، انتظار نداریم که تا انتهای سال آینده سامانه به صورت کامل و در مقیاس وسیع زیر بار عملیاتی وزارت نیرو قرار گیرد. استفاده محدود و موردی از سامانه امکانپذیر است، اما بهره برداری کامل و گسترده نیازمند زمان بیشتری است. برآورد واقع بینانه ما این است که تا انتهای سال آینده، سامانه بتواند بخش قابل توجهی از نیازهای وزارت نیرو را پوشش دهد و بعد از آن، با شتاب بیشتری وارد فاز توسعه و کاربرد گسترده شود.
بودجه ۱۵ میلیاردی برای پروژه دستیار هوش مصنوعی وزارت نیرو
وی ضمن اشاره به این که برای پروژه بوده ۱۵ میلیاردی اختصاص یافته است، اظهار داشت: در طراحی اولیه، این پروژه بصورت ۱۸ماهه دیده شده بود که پایان آن به شهریورماه سال آینده می رسد. این برآورد با شرایط فعلی تفاوت چندانی ندارد. البته پیشنهاد اولیه ما زمان و بودجه ای بالاتر از این بود، اما پروژه با حدود یک سوم منابع پیشنهادی شروع شد. علیرغم این محدودیت ها، تلاش می نماییم فاز دوم را به سر انجام برسانیم، اما برای اجرای کامل فاز سوم، خصوصاً در قالب های اجرایی دولت، به حمایت و منابع بیشتری نیاز خواهیم داشت.
منبع: shahblog.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب