آینده معدن با انرژی پاک
شاه بلاگ: توسعه انرژی های تجدیدپذیر در صنعت معدن، از کاهش هزینه و انتشار کربن فراتر رفته و به عاملی برای افزایش رقابت پذیری معادن و توسعه اقتصادی مناطق محروم تبدیل گشته است.
به گزارش شاه بلاگ به نقل از مهر، از یک سو، توسعه خودرو های برقی، نیروگاه های خورشیدی، توربین های بادی و سیستم های ذخیره سازی انرژی، تقاضا برای مواد معدنی راهبردی مانند مس، نیکل، کبالت و لیتیوم را به صورت بی سابقه ای افزایش داده است. از طرف دیگر، خود صنعت معدن یکی از انرژی بالاترین صنایع جهان به حساب می آید و سهم قابل توجهی در انتشار گازهای گلخانه ای دارد. همین دوگانگی، انرژی های تجدیدپذیر را از یک گزینه زیست محیطی به یک ضرورت راهبردی برای آینده معدن مبدل کرده است.
گزارش سال ۲۰۲۶ مجمع بین دولتی معدن (IGF) نشان داده است که زیرساخت های انرژی تجدیدپذیر دیگر فقط ابزاری برای کاهش انتشار کربن نیستند، بلکه می توانند به یکی از مهم ترین پیشران های توسعه اقتصادی، تاب آوری اجتماعی و تحول ساختاری مناطق معدنی تبدیل شوند.
هزینه انرژی؛ متغیر تعیین کننده رقابت پذیری معادن آینده
ماهیت عملیات معدنی سبب شده است که حدودا تمامی مراحل سیستم ارزش از اکتشاف و استخراج گرفته تا خردایش، فرآوری، ذوب و پالایش، وابستگی مستقیمی به انرژی داشته باشند. در خیلی از معادن، خصوصاً معادن دورافتاده، تولید برق بازهم بر پایه دیزل یا سوخت های فسیلی به انجام می رسد که علاوه بر هزینه های بالا، معدن را در مقابل نوسانات قیمت سوخت و اختلالات زنجیره تأمین صدمه پذیر می کند. گزارش مجمع بین دولتی معدن بیان کننده آنست که کاهش عیار ذخایر معدنی در جهان هم مصرف انرژی را بطور مستمر افزایش خواهد داد و بنابراین مدیریت انرژی به یکی از مهم ترین عوامل رقابت پذیری معادن تبدیل می شود.
در همین چارچوب، استفاده از نیروگاه های خورشیدی، بادی و سیستم های هیبریدی همراه با ذخیره سازی انرژی، علاوه بر کاهش انتشار کربن، هزینه تولید را هم می کاهد و وابستگی معدن به سوخت های وارداتی را محدود می کند. داده های گزارش مذکور نشان داده است که تنها بین سالیان ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ انتشار کربن مستقیم و غیرمستقیم معادن مس جهان بالاتر از پنج درصد کاسته شده که بخش عمده آن ناشی از قراردادهای خرید برق تجدیدپذیر بوده است.
انرژی های تجدیدپذیر و تحول زنجیره بخش معدن
یکی از مهم ترین یافته های گزارش، گستردگی حوزه هایی است که قابلیت استفاده از انرژی های تجدیدپذیر را دارند. این تحول محدود به تولید برق نیست، بلکه حدودا تمام فرایندهای معدنی را دربر می گیرد.
بر همین اساس، در مرحله استخراج، تجهیزات حفاری، پمپ های آب، سیستم های تهویه و ماشین آلات می توانند با برق تولیدشده از نیروگاه های خورشیدی یا بادی فعالیت کنند. در بخش حمل و نقل، کامیون های دیزلی کم کم جای خودرا به ناوگان برقی یا سوخت های زیستی می دهند. در مرحله فرآوری هم استفاده از هیدروژن سبز، کوره های قوس الکتریکی، دیگ های برقی، بیوگاز و فناوری های ذخیره حرارتی امکان کاهش مصرف سوخت های فسیلی را فراهم می آورد. گزارش تاکید می کند که هرچه سهم برق در یک پروسه بیشتر باشد، جایگزینی انرژی تجدیدپذیر با سهولت بیشتری به انجام می رسد.
در کنار این فناوری ها، مدل عملیاتی معادن هم درحال تغییر است. در این راستا، بجای تولید مداوم و بدون انعطاف، معادن آینده قسمتی از کارهای انرژی بر خودرا با زمان اوج تولید انرژی خورشیدی یا بادی هماهنگ خواهند کرد که چنین تغییری مستلزم استفاده گسترده از سیستم های مدیریت هوشمند انرژی و ذخیره سازی برق است.
معدن به عنوان موتور توسعه انرژی مناطق محروم
شاید مهم ترین نوآوری ها در بخش معدن، تغییر نگاه به زیرساخت انرژی معدن باشد. در الگوی سنتی، نیروگاه راه اندازی شده در معدن فقط برای تأمین نیاز همان معدن طراحی می شد، اما گزارش مجمع بین دولتی معدن پیشنهاد می دهد که این زیرساخت باید به دارایی مشترک منطقه تبدیل گردد.
بخش قابل توجهی از معادن جهان در مناطق دورافتاده و فاقد دسترسی مناسب به شبکه برق قرار دارند. همین خاصیت سبب می شود سرمایه گذاری در این بخش بتواند نقشی فراتر برای ایجاد نیروگاه های تجدیدپذیر ایفا کند. به بیانی دیگر، این نیروگاه ها بعد از تأمین نیاز معدن، برق اضافه خودرا در اختیار روستاها، مراکز درمانی، مدارس و کسب وکارهای محلی قرار دهند. چنین نگاهی علاوه بر کاهش فقر انرژی، زمینه توسعه صنایع کوچک، خدمات دیجیتال، زنجیره سرد محصولات کشاورزی و اشتغال پایدار را هم فراهم می آورد.
گزارش نمونه هایی از جمهوری دموکراتیک کنگو و کلمبیا را عرضه می کند که در آنها زیرساخت های تجدیدپذیر راه اندازی شده برای معادن، به مرور به قسمتی از زیرساخت عمومی مناطق پیرامونی تبدیل گشته اند.
تاب آوری معدن از مسیر توسعه سرمایه انسانی
توسعه انرژی های تجدیدپذیر فقط به نصب پنل خورشیدی یا توربین بادی محدود نمی گردد. کارشناسان تاکید می کنند که موفقیت این گذار وابسته به ایجاد سرمایه انسانی جدید است. نصب، بهره برداری، تعمیرات، مدیریت سیستم های هوشمند، تحلیل داده های انرژی و نگهداری تجهیزات، همگی نیازمند مهارت هایی هستند که در خیلی از کشورهای معدنی هنوز به قدر لازم توسعه نیافته اند.
به همین دلیل، متخصصان بر بازبینی برنامه های آموزشی، توسعه آموزش های فنی و حرفه ای، پیشرفت سواد دیجیتال و اقلیمی و ایجاد مسیرهای مهارت آموزی برای زنان، جوانان و گروههای کمتر برخوردار تاکید می کنند. این مهارت ها تنها به بخش انرژی محدود نمی شوند، بلکه می توانند زمینه توسعه کارهای اقتصادی جدید در مناطق معدنی را هم فراهم سازند.
عمر زیرساخت انرژی از عمر معدن بیشتر است
یکی از نقاط عطف تحولات فناورانه بخش معدن، نگاه طولانی مدت به زیرساخت های انرژی است. برعکس خیلی از دارایی های در ارتباط با معدن که با پایان استخراج بلااستفاده می شوند، نیروگاه های تجدیدپذیر می توانند بعد از تعطیلی معدن هم به فعالیت خود ادامه دهند.
برخی نمونه های معرفی شده در گزارش مجمع بین دولتی معدن در کانادا و آلمان مبین آنست که اراضی معادن متروکه به نیروگاه های خورشیدی و بادی تبدیل گشته اند و بازهم برای جوامع محلی برق و درآمد تولید می کنند. این رویکرد، مفهوم تعطیلی معدن را از پایان یک فعالیت اقتصادی به آغاز مرحله ای جدید از توسعه منطقه ای مبدل می کند و هزینه های اجتماعی تعطیلی معادن را می کاهد.
دولت به عنوان حلقه مفقوده گذار انرژی در معدن
کارشناسان براین باورند که موفقیت این تحول بالاتر از آن که به فناوری وابسته باشد، به کیفیت سیاستگذاری بستگی دارد. در خیلی از کشورها، سیاستهای معدن، انرژی، محیط زیست و توسعه منطقه ای هنوز بصورت جداگانه طراحی می شوند و همین مسئله مانع بهره برداری کامل از ظرفیت انرژی های تجدیدپذیر شده است.
بر اساس سفارش های عرضه شده از طرف متخصصان، دولت ها باید مقررات اشتراک زیرساخت انرژی، اتصال معادن به شبکه، مشارکت بخش خصوصی، توسعه آموزش های تخصصی، برنامه ریزی بعد از تعطیلی معدن و سازوکارهای تشویقی سرمایه گذاری را بصورت یکپارچه طراحی نمایند.
جمع بندی
در نهایت، انرژی های تجدیدپذیر در بخش معدن دیگر فقط ابزاری برای کاهش انتشار کربن یا عمل به تعهدات اقلیمی نیستند. یافته های اخیر نشان داده است که این زیرساخت ها می توانند همزمان چهار کارکرد راهبردی، شامل افزایش راندمان و رقابت پذیری معادن، کاهش وابستگی به سوخت های فسیلی، توسعه اقتصادی مناطق میزبان و پیشرفت تاب آوری اجتماعی بعد از آخر عمر معدن ایجاد کنند.
تحقق این ظرفیت، مستلزم آنست که سیاست گذاران انرژی را نه یک خدمت جانبی برای معدن، بلکه قسمتی از معماری توسعه منطقه ای و سرمایه ای ماندگار برای نسل های آینده تلقی کنند. در چنین چارچوبی، معدن از یک واحد استخراج منابع به سکوی ایجاد زیرساخت های پایدار انرژی و توسعه فراگیر تبدیل خواهد شد و همین تغییر می تواند رابطه میان صنعت معدن، جامعه محلی و سیاستهای توسعه را به گونه ای بنیادین باز تعریف کند.
منبع: shahblog.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب