تورم صفر ۱۷ کالای زاکانی در میانه تورم ۷۳ و شش دهم درصدی
به گزارش شاه بلاگ، «تورم صفر» زاکانی در تهران از هفتم مهرماه برای ۱۲ کالای اساسی کلید خورده؛ طرحی که هم زمان با تورم سالانه ۱۰۸.۸ درصدی خوراکی ها، آزمون سختی برای تثبیت قیمت این سبد در شش ماه آتی خواهد بود.
آرمان زارعی: شهردار تهران که روزگاری آرزوی حضور در پاستور را در دل داشت و پیش از این به دولت پیشنهاد کرده بود مسئولیت تأمین کالاهای اساسی را به شهرداری بسپارد، حالا از طرح جدیدی تحت عنوان «تورم صفر» رونمایی کرده است. زاکانی در جریان رقابتهای انتخاباتی در سال ۱۴۰۳ هم وعده می داد که دولتش بعد از انتخاب و حضور در پاستور، کالاهای اساسی را در خانه تحویل مردم بدهد.
زاکانی در آن مقطع اظهار داشته بود: «روزی ۱۲۰ تن گوشت توزیع می نماییم و آنرا افزایش می دهیم» و وعده داده بود که با بهره گیری از نرم افزارهای موبایلی، گوشت به اندازه نیاز مردم درب منزل آنها تحویل شود.
وی همینطور گفته بود که از هفت تا هشت ماه قبل از آن، مبحث را با دولت مطرح کرده و زیرساخت های اجرای این طرح هم از سال قبل آماده شده بود. به قول زاکانی، قرار بود رئیس دولت وقت طرح های مدیریت شهری برای تأمین و توزیع نیازهای مردم را افتتاح کند.
دراین میان، گمانه ای هم در بین برخی فعالین سیاسی و اقتصادی مطرح است که اجرای طرح «تورم صفر» می تواند در جهت زمینه چینی تبلیغاتی برای آماده شدن زاکانی و برگشت باردیگر او به رقابتهای سیاسی در سطح ملی باشد؛ بخصوص آن که محور اصلی این طرح، یعنی تأمین و عرضه کالاهای اساسی با قیمت پایین تر، با یکی از وعده های انتخاباتی پیشین او هم پوشانی دارد. بر این اساس، برخی اعتقاد دارند شهردار تهران می خواهد از اجرای این طرح به عنوان یک تجربه اجرائی قابل عرضه در مقیاس بزرگ تر استفاده نماید.
زاکانی اعلام نموده است که طرح «تورم صفر» در اولین مرحله با ۱۲ قلم کالای اساسی شروع شده، اما این تعداد قرار نیست ثابت بماند؛ به قول او، سبد طرح در آبان ماه به ۱۵ قلم افزایش خواهد یافت و در ادامه به ۱۷ قلم خواهد رسید. زاکانی قبل تر گفته بود سه قلم مرغ، رب گوجه فرنگی و پنیر به لیست اولیه اضافه می شوند؛ بنابراین، عدد ۱۲ مربوط به شروع طرح است و هدف گذاری اعلام شده، رساندن سبد کالاهای مشمول تثبیت قیمت به ۱۷ قلم است.
«تورم صفر» در تهران در شرایطی وارد مرحله اجرا شده که جدیدترین گزارش مرکز آمار ایران از تورم سالانه ۷۳.۶ درصدی در شهریورماه حکایت دارد و تورم سالانه خوراکی ها، آشامیدنی ها و دخانیات هم به ۱۰۸.۸ درصد رسیده است. شهرداری تهران از هفتم مهرماه تثبیت قیمت ۱۲ قلم کالای اساسی را برای یک دوره شش ماهه آغاز کرده؛ اقلامی که در ۱۰۸ مرکز در ۲۲ میدان میوه و تره بار و ۱۸ فروشگاه شهروند عرضه می شوند.
فاصله میان عنوان «تورم صفر» و حقیقت تورمی اقتصاد، اولین نکته ای است که در بررسی این طرح به نظر می رسد. آن چه شهرداری تهران اجرا کرده، تثبیت قیمت یک سبد محدود از کالاهای ضروری در شبکه مشخصی از فروشگاه ها و میادین است، نه صفر شدن تورم در کل شهر. مقرر است قیمت این اقلام برای خانوارهای تهرانی در دوره تعیین شده افزایش پیدا نکند؛ در حالیکه شاخص قیمت مصرف کننده همچنان روند افزایش سطح عمومی قیمتها را در اقتصاد ثبت می کند.
چه کالاهایی شامل تورم صفر می شود؟
سبد اولیه «تورم صفر» شامل برنج، گوشت منجمد، ماکارونی، روغن، شکر، خرما، سویا، عدس، لوبیا چیتی، لوبیا قرمز، نخود و لپه است. شهرداری اعلام نموده قیمت این کالاها برای شش ماه ثابت می ماند و در مرحله بعد، مرغ، رب گوجه فرنگی و پنیر هم به این سبد اضافه خواهند شد تا تعداد اقلام به ۱۵ قلم برسد. هم زمان مقرر است شبکه عرضه هم توسعه پیدا کند.
در لیست قیمت های اعلام شده، برنج پاکستانی سوپر باسماتی کیلویی ۳۳۵ هزار تومان، برنج پاکستانی باسماتی ۳۸۶ کیلویی ۲۲۰ هزار تومان و برنج هندی ۱۷۱۸ کیلویی ۲۸۰ هزار تومان تعیین شده است. گوشت منجمد گوساله و گوسفندی هم کیلویی یک میلیون و ۴۵۰ هزار تومان اعلام شده و قیمت یک بسته ۷۰۰ گرمی ماکارونی ۷۰ هزار تومان است.
برای روغن هم چند وزن و نوع عرضه اعلام شده است؛ روغن پخت وپز ۸۱۰ گرمی ۳۳۵ هزار تومان و روغن سرخ کردنی ۸۱۰ گرمی ۳۶۱ هزار و ۲۷۳ تومان قیمت گذاری شده است. روغن پخت وپز ۱۳۵۰ گرمی ۵۴۳ هزار تومان و روغن سرخ کردنی با همین وزن ۶۰۴ هزار و ۵۰۰ تومان عرضه می شود. شکر فله هم کیلویی ۱۰۸ هزار و ۵۰۰ تومان اعلام شده است.
در بخش سایر کالاها، رطب مضافتی بم ۶۰۰ گرمی ۱۷۰ هزار تومان، سویا ۵۰۰ گرمی ۱۷۰ هزار تومان، عدس کیلویی ۱۹۵ هزار تومان، لوبیا چیتی کیلویی ۳۷۵ هزار تومان، نخود کیلویی ۲۱۵ هزار تومان، لپه کیلویی ۳۲۰ هزار تومان و لوبیا قرمز کیلویی ۳۱۵ هزار تومان تعیین شده است. این قیمتها مربوط به اقلام و بسته بندی های اعلام شده در زمان آغاز طرح است.
قیمتها مقرر است چقدر ارزان تر باشند؟
شهرداری تهران برای این طرح صرفا از تثبیت قیمت سخن نگفته است. علیرضا زاکانی اعلام نموده قیمت روغن و شکر در نرخ مصوب فعلی برای شش ماه ثابت می ماند و قیمت سایر اقلام هم در زمان آغاز طرح، بسته به کالا، بین ۵ تا ۵۰ درصد پایین تر از قیمت بازار خواهد بود و در دوره تعیین شده ثابت می ماند.
در کنار سبد ۱۲ قلمی، بخش دیگری از طرح به بیشتر از ۱۸ هزار قلم کالای عرضه شده در فروشگاه های شهروند مربوط می شود. طبق توضیح شهرداری، در این بخش ۵۰ درصد سود تجاری قانونی شهروند به خریدار برگردانده می شود و خرید برای عموم مردم محدودیت کالایی سبد «تورم صفر» را ندارد.
آزمون سخت زاکانی با تورم ۱۰۸.۸ درصدی
همزمان با آغاز این طرح، تصویر مرکز آمار ایران از سطح عمومی قیمتها فاصله قابل توجهی با عنوان «تورم صفر» دارد. شاخص قیمت مصرف کننده خانوارهای کشور در شهریورماه به ۷۲۹.۸ رسید؛ این شاخص نسبت به ماه قبل ۴.۲ درصد افزایش داشت، تورم نقطه به نقطه ۸۹.۸ درصد بود و تورم سالانه به ۷۳.۶ درصد رسید.
در بخش خوراکی ها، آشامیدنی ها و دخانیات، تورم سالانه به ۱۰۸.۸ درصد رسیده است. تورم نقطه به نقطه این گروه هم ۱۲۱.۸ درصد گزارش شده است. در بین گروههای خوراکی، روغن ها و چربی ها با تورم سالانه ۱۹۶.۶ درصد، گوشت قرمز و سفید و فرآورده های آن با ۱۱۵.۲ درصد و شیر، پنیر و تخم مرغ با ۱۱۸.۷ درصد در سطوح بالایی قرار گرفته اند.
اهمیت این اعداد برای طرح شهرداری فقط به فاصله میان دو نرخ تورم محدود نمی گردد. بر مبنای داده های پخش شده از مرکز آمار، سهم خوراکی ها از سبد هزینه دهک های پایین هم بالاتر است؛ ضریب اهمیت خوراکی ها برای دهک اول ۴۲.۴ درصد و برای دهک دوم ۴۲.۳ درصد گزارش شده، در حالیکه این سهم برای دهک دهم ۲۱.۶ درصد است.
نسخه شهرداری برای تورم صفر چیست؟
منطق اجرائی طرح بر ایجاد یک شبکه عرضه با قیمت مشخص است. شهرداری می گوید کالاهای مشمول از راه میادین میوه و تره بار و فروشگاه های شهروند عرضه می شوند و قیمت تعیین شده برای دوره مشخص افزایش پیدا نمی نماید. به قول زاکانی، خرید قراردادی، سلف خری و حذف واسطه ها هم در کنار این شبکه قرار گرفته تا هزینه تأمین کالا کاهش پیدا کند.
شهرداری اعلام نموده برای تأمین کالا از ظرفیت تولیدکنندگان و تعاونی ها استفاده شده و تفاهمنامه هایی هم در این مورد منعقد شده است. در مدل اعلام شده، بخشی از کاهش هزینه مقرر است از مسیر خرید مستقیم، قراردادهای تأمین و حذف واسطه ها ایجاد شود.
در بخش دیگری از برنامه هم مقرر است تولیدکنندگان به شکل مستقیم کالا را در هفت نقطه تهران عرضه کنند. شهرداری گفته این بخش از هفته آتی شروع می شود و امکان توسعه آن به مناطق دیگر هم وجود دارد. هدف اعلام شده، کوتاه کردن زنجیره توزیع و حذف واسطه میان تولیدکننده و مصرف کننده است.
هزینه این طرح را چه کسی می دهد؟
یکی از مهم ترین پرسش های اقتصادی درباره ی این طرح، تأمین مالی و جبران فاصله احتمالی میان قیمت بازار و قیمت تثبیت شده است. شهرداری تهران اعلام نموده تأمین مالی طرح از ظرفیت مدیریت شهری و همکاری نظام بانکی دنبال می شود و بانک شهر و بانک ملت در این مورد مشارکت دارند.
بنابراین، رقم رسمی و مشخصی به عنوان هزینه شش ماهه طرح که بتوان مبنی بر آن بار مالی نهائی را محاسبه کرد، در اظهارات پخش شده شهرداری اعلام نشده است. اگر قیمت خرید کالا در طول شش ماه افزایش پیدا کند اما قیمت فروش در شبکه طرح ثابت بماند، فاصله میان این دو قیمت باید از مسیر کاهش هزینه تامین، حاشیه سود، قراردادهای خرید، منابع مالی یا تلفیقی از این موارد پوشش داده شود.
از سوی دیگر، طرح در شرایطی اجرا می شود که شهرداری تهران برای سال ۱۴۰۵ بودجه ای در حدود ۳۲۲ هزار میلیارد تومان دارد. این رقم البته به مفهوم بودجه اختصاص یافته به «تورم صفر» نیست و نمی توان کل بودجه شهرداری را منبع مالی این طرح تلقی نمود. مساله اصلی اینست که سهم حقیقی منابع مدیریت شهری و شبکه بانکی از هزینه اجرای طرح در دوره شش ماهه چه میزان خواهد بود.
سهم هر خانواده چقدر است؟
شهرداری اعلام نموده دسترسی خانوارها به اقلام مشمول بر طبق بعد خانوار طراحی شده است. جمعیت تهران هم در توضیحات مربوط به این طرح حدود ۹.۶ میلیون نفر عنوان شده است. بر این اساس، مدل اجرا قرار نیست صرفا به عرضه عمومی کالا با قیمت پایین تر محدود شود، بلکه میزان خرید هم متناسب با تعداد اعضای خانوار درنظر گرفته شده است.
در توضیحات پخش شده درباره ی نحوه خرید، سهم خانوار و میزان دسترسی به کالاهای مشمول بر مبنای تعداد اعضای خانواده و نیاز مصرفی آنها تعیین می شود. این سازوکار در کنار شبکه ۱۰۸ مرکز عرضه، مقرر است دسترسی خانوارهای تهرانی را به کالاهای مشخص شده فراهم آورد.
با این حال، حتی اگر قیمت اقلام مشمول در شش ماه آتی ثابت بماند، هزینه کل سبد خوراکی خانوار لزوماً ثابت نخواهد بود؛ چونکه بخش بزرگی از کالاها خارج از این بسته قرار دارند. اثر طرح بدین سبب بالاتر از هر چیز به همان کالاهای مشمول و میزان خرید خانوار از شبکه تعیین شده بستگی خواهد داشت.
یوم الحساب «تورم صفر» زاکانی/ ۶ ماه بعد قیمتها باردیگر ثابت می ماند؟
نکته مهم اینجاست که موفقیت این طرح فقط به شش ماه نخست محدود نمی شود؛ مساله اصلی اینست که پس از پایان این دوره، سازوکاری برای تداوم عرضه و حفظ قیمتها وجود داشته باشد. اگر قرار باشد با پایان شش ماه، قیمت کالاها باردیگر به سطح بازار برگردد، اثر طرح برای خانوارها کوتاه مدت خواهد بود. بدین سبب در «یوم الحساب» باید علاوه بر میزان کاهش قیمت ها، درباره ی امکان ادامه طرح، منابع مالی آن، استمرار تأمین کالا و فاصله قیمت های تثبیت شده با قیمت بازار هم پاسخ روشنی عرضه شود.
منبع: شاه بلاگ
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب